Những kết quả nổi bật trong phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số  

Tỉnh Lào Cai hiện có 95/99 xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, gồm 12 xã khu vực I, 36 xã khu vực II và 47 xã khu vực III; cùng với 2.438 thôn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong đó có 1.033 thôn đặc biệt khó khăn. Trước thực tiễn đó, tỉnh Lào Cai ngày càng ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư có trọng tâm, trọng điểm để vùng đồng bào DTTS và miền núi vươn lên phát triển, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa phương trong tỉnh. Dưới đây là thành tựu nổi bật về một số lĩnh vực trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS của Lào Cai:

Hạ tầng thiết yếu ngày càng được đầu tư, phát triển theo hướng hiện đại 

Hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu tại vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được quan tâm đầu tư. Hiện nay, 100% xã có đường nhựa hoặc bê tông đến trung tâm; khoảng 98% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa, tạo thuận lợi cho sinh hoạt của người dân, giao thương hàng hóa, tiêu thụ nông sản, phát triển du lịch cộng đồng và thu hút đầu tư vào vùng cao.

Hơn nữa, hạ tầng điện và nước sinh hoạt tiếp tục được cải thiện. Hiện khoảng 98% hộ đồng bào DTTS được sử dụng điện lưới quốc gia hoặc các nguồn điện phù hợp; trên 94% người dân được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện sức khỏe cộng đồng và phục vụ phát triển sản xuất.

Phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số 

Lào Cai tập trung hỗ trợ phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào DTTS thông qua chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng địa phương. Nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung về chè, quế, dược liệu, cây ăn quả ôn đới, chăn nuôi đại gia súc từng bước được hình thành; các sản phẩm đặc trưng được nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho đồng bào DTTS tiếp tục được đẩy mạnh. Tính đến cuối năm 2025, tỉnh đã tổ chức 169 lớp đào tạo nghề cho gần 6.000 lao động; hỗ trợ hàng nghìn lao động tiếp cận việc làm, trong đó có 741 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động, tăng thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Năm 2025, thu nhập bình quân của người DTTS đạt trên 33 triệu đồng/người/năm. Có được kết quả này, có sự đóng góp quan trọng của chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi

Bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch

Song song với phát triển kinh tế, tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch. Nhiều lễ hội truyền thống, nghề thủ công và các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông, Dao, Tày, Giáy, Hà Nhì... được khôi phục, phát huy, trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển du lịch cộng đồng.

Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tiếp tục được đầu tư, tính đến giữa năm 2026, có trên 97% thôn, tổ dân phố có nhà sinh hoạt cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống ngày càng phát huy hiệu quả, tạo thêm việc làm và sinh kế cho người dân vùng cao.

Lớp học về bảo tồn văn hóa Mông tại bản Cát Cát, Sa Pa góp phần gìn giữ giá trị truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng (Nguồn: Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai)

Nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe

Lĩnh vực giáo dục tiếp tục được quan tâm đầu tư với hệ thống trường lớp, phòng học, phòng ở bán trú và trang thiết bị dạy học từng bước được hoàn thiện. Công tác tăng cường tiếng Việt cho trẻ em vùng đồng bào DTTS được triển khai đồng bộ. Năm học 2025 - 2026, tỷ lệ huy động trẻ mầm non DTTS đến trường đạt 25% đối với nhà trẻ, 95% đối với mẫu giáo; 100% trẻ em DTTS đến trường được hỗ trợ tăng cường tiếng Việt phù hợp với độ tuổi.

Trong lĩnh vực y tế, 100% trạm y tế xã được xây dựng kiên cố, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Công tác bảo hiểm y tế tiếp tục được quan tâm, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 91,58%. Tỷ lệ phụ nữ DTTS sinh con tại cơ sở y tế đạt khoảng 93,5%, cho thấy hiệu quả của các chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở.

Phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi 

Tỉnh Lào Cai xác định phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời gian tới. Theo Kế hoạch số 294/KH-UBND của UBND tỉnh Lào Cai về triển khai thực hiện Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh tập trung nguồn lực thực hiện mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, an ninh xã hội và an ninh con người đặc biệt là vùng đồng bào DTTS, vùng biên giới trên cơ sở các trụ cột: Y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, môi trường, cấp điện nông thôn, thông tin, việc làm và thu nhập. 

Về phát triển kinh tế, ngay trong năm 2026, Lào Cai đặt mục tiêu phấn đấu nâng thu nhập bình quân của người dân vùng đồng bào DTTS lên khoảng 40 triệu đồng/người/năm, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khoảng 10% và giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều bình quân 1,68 điểm phần trăm/năm. Đến năm 2030, thu nhập bình quân của đồng bào DTTS đạt khoảng 60 triệu đồng/người/năm, tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì trên 10%, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 3-3,5 điểm phần trăm mỗi năm.

Cùng với nâng cao thu nhập, tỉnh chú trọng phát triển nguồn nhân lực và chuyển dịch cơ cấu lao động. Mục tiêu đến năm 2030, khoảng 35-40% lao động là người DTTS được đào tạo nghề, có việc làm và thu nhập ổn định, trong đó ít nhất 50% là lao động nữ. Đây là cơ sở để thúc đẩy chuyển dịch lao động từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, dịch vụ, du lịch và kinh tế biên mậu.

Trong lĩnh vực sản xuất, Lào Cai tiếp tục phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học, công nghệ, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Các ngành hàng có lợi thế được ưu tiên phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Đồng thời, tỉnh khuyến khích phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã và doanh nghiệp, hình thành các mô hình sản xuất hiệu quả, phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Phát triển kết cấu hạ tầng tiếp tục được xác định là khâu đột phá. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu 100% hộ dân được sử dụng điện và nước sinh hoạt hợp vệ sinh; trên 85% xã, thôn có hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; hệ thống giao thông, viễn thông và hạ tầng số tiếp tục được hoàn thiện, tạo điều kiện mở rộng thị trường, phát triển thương mại điện tử và thúc đẩy chuyển đổi số ở khu vực miền núi.

Trong lĩnh vực giáo dục, tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, duy trì kết quả phổ cập giáo dục, xóa mù chữ; phát triển, củng cố hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất trường học. Trong lĩnh vực y tế, phấn đấu đến năm 2030 nâng tỷ lệ đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%, tăng cường chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, giảm suy dinh dưỡng ở trẻ em, nâng tuổi thọ bình quân của người DTTS lên khoảng 75 tuổi.

Song song với phát triển kinh tế, Lào Cai tiếp tục gắn bảo tồn văn hóa với khai thác du lịch bền vững, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần tạo thêm việc làm và sinh kế bền vững cho người dân vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Giải pháp hiện thực hóa mục tiêu

Để góp phần đạt được nhanh các mục tiêu phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi đã đề ra, dưới đây là một số giải pháp chủ yếu mà Lào Cai có thể tham khảo: 

Thứ nhất, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc điểm vùng đồng bào DTTS và miền núi tại địa phương; tổ chức thực hiện chính sách gắn với yêu cầu phát triển của từng địa bàn, từng nhóm dân cư, bảo đảm nguồn lực đầu tư đúng trọng tâm, tránh dàn trải. Đồng thời, nâng cao hiệu quả triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về công tác dân tộc và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ người DTTS.

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển kinh tế, tạo sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Lào Cai tập trung phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng địa phương; thúc đẩy liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm; khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của các sản phẩm đặc trưng. Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục đổi mới công tác đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường lao động, nhất là các lĩnh vực có tiềm năng như du lịch, dịch vụ, chế biến nông lâm sản, công nghiệp hỗ trợ, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn, nhất là lao động người DTTS.

Thứ ba, tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng gắn với thúc đẩy chuyển đổi số. Tỉnh tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới và vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai; chú trọng phát triển giao thông, điện, nước sinh hoạt, viễn thông và hạ tầng số. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, cung cấp dịch vụ công, quảng bá sản phẩm, phát triển thương mại điện tử, giúp người dân vùng cao mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Thứ tư, phát triển văn hóa - xã hội gắn với bảo vệ môi trường và ổn định đời sống nhân dân. Tỉnh tiếp tục thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân; đồng thời bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững. Bên cạnh đó, tiếp tục quan tâm công tác ổn định dân cư, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai; từng bước giải quyết những khó khăn về đất ở, đất sản xuất, đồng thời sắp xếp dân cư tại khu vực có nguy cơ cao, góp phần bảo đảm phát triển bền vững.

Thứ năm, phát huy vai trò chủ thể của người dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để đồng bào DTTS nâng cao nhận thức, phát huy tinh thần tự lực, chủ động tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. Phát huy vai trò của cộng đồng, người có uy tín trong đồng bào DTTS và đội ngũ cán bộ cơ sở nhằm góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc, củng cố niềm tin của nhân dân và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

ThS. Phạm Thị Quỳnh Trang

Tài liệu tham khảo:

1. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai (2025): Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2025;

2. Tạp chí điện tử Thương hiệu và Công luận (2025): Lào Cai nỗ lực đảm bảo an sinh, giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi;

3. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai (2026): Kế hoạch số 294/KH-UBND ngày 18/6/2026 của UBND tỉnh Lào Cai về Triển khai thực hiện Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Lào Cai;

4. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai (2026): Lào Cai triển khai hiệu quả các chính sách dân tộc, góp phần nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số;

5. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai (2026): Lào Cai: Triển khai đồng bộ các chính sách dân tộc, thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số;

6. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai (2026): Lào Cai: Dấu ấn nổi bật trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.