Tình hình thương mại toàn cầu năm 2025

Dù bị các tác động từ căng thẳng địa chính trị, chi phí tăng và nhu cầu không đồng đều, thương mại toàn cầu vẫn duy trì đà tăng trong nửa cuối năm 2025. Theo báo cáo của Hội nghị về Thương mại và phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD), tổng giá trị thương mại hàng hóa và dich vụ toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 35.000 tỷ USD. Tổng kim ngạch thương mại dự báo tăng thêm 2.200 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 7% so với năm 2024. Lĩnh vực dịch vụ dự kiến sẽ đóng góp khoảng 750 tỷ USD vào tăng trưởng thương mại năm 2025, tương đương mức tăng trưởng gần 9,0% so với năm 2024.

Về khu vực, Đông Á là khu vực dẫn đầu tăng trưởng xuất khẩu, với mức tăng ước đạt 9%, trong khi thương mại nội khối cũng ước tăng 10%. Châu Phi và thương mại Nam - Nam (thương mại giữa các nền kinh tế đang phát triển) cũng ghi nhận đà phục hồi mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của các nền kinh tế mới nổi.

Theo các tổ chức, có đươc sự tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2025 trên là do được thúc đẩy bởi ba yếu tố chính: Các doanh nghiệp nhập khẩu trước nhằm tránh các loại thuế quan trả đũa đối với thuế quan theo ngành của Hoa Kỳ; thương mại hàng hóa “sử dụng AI” đóng góp hơn một nửa vào mức tăng trưởng thương mại của một số nền kinh tế G20 và châu Á trong nửa đầu năm 2025 và chiếm khoảng 15,5% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa toàn cầu; tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2025 chủ yếu đến từ khu vực Đông Á và châu Phi, với thương mại Nam - Nam tăng trưởng khoảng 8% trong 12 tháng qua.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thương mại toàn cầu năm 2025 cũng đối diện với nhiều thách thức, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, nhiều nền kinh tế lớn tiếp tục áp dụng hoặc mở rộng các hàng rào thuế quan, phi thuế quan trợ cấp sản xuất trong nước và các quy định mang tính phân biệt đối xử; chuỗi cung ứng toàn cầu chịu nhiều sức ép trước các cú sốc địa chính trị, xung đột khu vực, thiên tai và biến đổi khí hậu, chi phí logistics duy trì ở mức cao. Tăng trưởng thương mại thiếu bền vững, dù tổng giá trị thương mại toàn cầu năm 2025 đạt mức cao, song tăng trưởng về khối lượng hàng hóa thực tế có dấu hiệu chậm lại. Nhu cầu tiêu dùng và đầu tư toàn cầu phục hồi không đồng đều, trong khi lạm phát, chi phí vốn cao và chính sách tiền tệ thận trọng tại nhiều quốc gia tiếp tục kìm hãm dòng chảy thương mại.

Mặt khác, cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc kinh tế ngày càng gay gắt, làm gia tăng nguy cơ phân mảnh thương mại và chuỗi cung ứng theo khu vực, theo khối. Đồng thời, những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và phát triển bền vững đang trở thành thách thức lớn, nhất là với các nước đang phát triển... 

Triển vọng năm 2026

Thương mại toàn cầu năm 2026 được dự báo tăng trưởng chậm bởi còn bị tác động từ nhiều yếu tố như các rủi ro về chính sách bảo hộ, kinh tế toàn cầu hạ nhiệt... Theo Báo cáo của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), tăng trưởng khối lượng thương mại hàng hóa năm 2026 tăng khoảng 0,5%, thấp hơn so với dự báo năm 2025. UNCTAD cũng đưa ra dự báo về tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 ở mức 2,6 - 2,9%. Nguyên nhân do tác động của hàng rào thuế quan và chính sách bảo hộ mậu dịch, đặc biệt từ Hoa Kỳ gây gián đoạn và tăng chi phí giao dịch cho doanh nghiệp; những bất định chính sách thương mại quốc tế sẽ làm doanh nghiệp thận trọng hơn trong đầu tư và mở rộng thị trường. Đồng thời, sức ép từ các rủi ro địa chính trị, xung đột thương mại và bất ổn chính sách cũng tác động đến tăng trưởng của thương mại toàn cầu năm 2026.

Tuy nhiên, một số yếu tố có thể hỗ trợ, tạo động lực cho thương mại toàn cầu giai đoạn tới, các nhóm hàng công nghệ cao như chất bán dẫn, thiết bị điện tử, sản phẩm phục vụ trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng. Bên cạnh đó, thương mại dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ số, logistics, du lịch và vận tải quốc tế, được dự báo duy trì đà tăng trưởng ổn định hơn so với thương mại hàng hóa. Quá trình số hóa thương mại, thương mại điện tử xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng đang góp phần cải thiện hiệu quả và mở rộng không gian tăng trưởng cho thương mại toàn cầu. Theo số liệu của John McCowr, chuyên gia ngành vận tải biển, khối lượng container toàn cầu trong tháng 10/2025 đã tăng 2,1% so với cùng kỳ năm trước nhờ chuỗi cung ứng container toàn cầu đã bắt đầu thích nghi và tái cấu trúc các mô hình thương mại; Tập đoàn Tài chính toàn cầu J.P. Morgan cũng dự báo thị trường cổ phiếu toàn cầu trong năm 2026 có triển vọng tích cực, với mức tăng 2 con số tại các thị trường phát triển và mới nổi. Động lực chính đến từ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, lãi suất thấp hơn, lực cản chính sách suy giảm, và nhất là “siêu chu kỳ” đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan rộng từ công nghệ sang nhiều lĩnh vực khác như ngân hàng, y tế, logistics, hạ tầng.

Đồng thời, khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục được xem là điểm tựa quan trọng của thương mại toàn cầu năm 2026, nhờ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng và sự mở rộng của các hiệp định thương mại tự do. Một số nền kinh tế đang phát triển tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh được kỳ vọng đạt tốc độ tăng trưởng thương mại cao hơn mức bình quân toàn cầu.

Nhìn chung, triển vọng thương mại toàn cầu năm 2026 mang tính thận trọng, với tốc độ tăng trưởng không cao nhưng vẫn duy trì xu hướng mở rộng trong một số lĩnh vực và khu vực trọng điểm. Từ đó, mở ra nhiều thời cơ cho những nhà đầu tư và doanh nghiệp biết chọn đúng xu hướng, tận dụng AI, quản trị rủi ro chặt chẽ, đi trước một bước trong bối cảnh thị trường phân cực.

Thanh Bình

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê