Khái quát nội dung Nghị quyết số 79 về quản trị đất đai

Nghị quyết số 79 ra đời đã tạo ra đột phá khi xác lập một tư duy quản trị hoàn toàn mới: Đất đai phải là nguồn lực trung tâm để kinh tế Nhà nước (KTNN) giữ vai trò dẫn dắt, tạo bệ phóng cho các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Với quan điểm như sau:

Quan điểm về "Vốn hóa" nguồn lực đất đai: Nghị quyết số 79 yêu cầu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phải chấm dứt tình trạng xem đất đai là tài sản "được giao" một cách thụ động. Cụ thể: (i) Hạch toán hiệu quả: Tài sản là đất đai phải được ghi nhận, hạch toán vào nguồn vốn của doanh nghiệp một cách minh bạch. Hiệu quả kinh doanh của DNNN phải được tính toán dựa trên mức sinh lời trên tổng tài sản, bao gồm cả giá trị quyền sử dụng đất; (ii) Định giá đúng và đủ: Yêu cầu các DNNN khi thực hiện các dự án đầu tư phải thực hiện định giá quyền sử dụng đất theo nguyên tắc thị trường. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng "đất công giá rẻ" gây thất thoát vốn nhà nước.

Quản lý đất đai gắn với cơ cấu lại DNNN: Nghị quyết nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng đất sai mục đích: (1) Rà soát danh mục đất: Yêu cầu các bộ, ngành và địa phương rà soát lại quỹ đất mà các DNNN đang quản lý. Những diện tích đất không sử dụng đúng mục đích, để hoang hóa hoặc không phục vụ cho mục tiêu sản xuất kinh doanh cốt lõi phải được thu hồi hoặc chuyển giao để đấu giá công khai; (2) Xử lý sai phạm: Nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh việc chấm dứt tình trạng "chuyển đổi mục đích sử dụng đất" tại các khu đất "vàng" của DNNN một cách tùy tiện, thiếu minh bạch. Việc chuyển đổi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch và quy định pháp luật hiện hành.

Đất đai là đòn bẩy cho đổi mới sáng tạo và hạ tầng: Thay vì coi đất đai là tài sản để "giữ", Nghị quyết số 79 định hướng DNNN sử dụng nguồn lực này để tạo động lực để phát triển kinh tế: Ưu tiên hạ tầng chiến lược. Nhà nước ưu tiên giao quỹ đất cho các DNNN chủ chốt để phát triển các hạ tầng chiến lược quốc gia (hạ tầng số, hạ tầng năng lượng, logistics…) mà khu vực tư nhân chưa đầu tư hoặc không muốn đầu tư. Đồng thời khuyến khích các DNNN làm "đầu tàu" phát triển các khu đô thị sáng tạo, khu công nghiệp công nghệ cao…, nơi mà giá trị gia tăng được tạo ra từ công nghệ và tri thức, thay vì chỉ khai thác giá trị tăng thêm từ đất đai thông qua bất động sản thuần túy.

Để thực hiện những nội dung trên, Nghị quyết số 79 xác lập cơ chế giám sát chặt chẽ: Giám sát qua dữ liệu: Yêu cầu áp dụng công nghệ số trong quản lý tài sản đất đai. Mọi biến động về đất đai của DNNN phải được cập nhật trên hệ thống quản trị đất đai quốc gia; trách nhiệm người đứng đầu: Gắn trách nhiệm trực tiếp của Hội đồng thành viên, Chủ tịch và Tổng giám đốc DNNN trong việc quản lý, sử dụng đất. Nếu để xảy ra thất thoát, sai phạm trong quản lý đất đai tại doanh nghiệp, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm chính trị và pháp lý cao nhất.

Nguồn lực chiến lược cho phát triển kinh tế

Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển KTNN, đất đai được xác định là một nguồn lực chiến lược đặc biệt, cần được chuyển hóa từ trạng thái "tài sản tĩnh" sang "vốn hoá", khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực này để phát triển kinh tế. Đây chính là nguồn lực chiến lược cho kinh tế nước nhà phát triển. Cụ thể là:

Trong bối cảnh mới của nền kinh tế, đất đai không chỉ đơn thuần là tài sản vật chất mà đã trở thành nguồn lực chiến lược cốt lõi, đóng vai trò là “vốn mồi” và công cụ bảo lãnh tài chính quan trọng nhất của quốc gia. Theo tinh thần của Nghị quyết số 79, đất đai phải được quản trị như một loại vốn kinh doanh chủ lực của các DNNN. Thay vì để nguồn lực này “ngủ yên” trong danh mục tài sản, việc đưa đất đai vào chuỗi giá trị sản xuất sẽ biến quyền sử dụng đất thành tài sản đảm bảo mạnh mẽ, giúp nâng cao xếp hạng tín nhiệm và khơi thông dòng vốn khổng lồ từ thị trường tài chính quốc tế cho các dự án trọng điểm. Đây là loại hình vốn đặc biệt không bị hao mòn theo thời gian; trái lại, giá trị của nó sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân song hành cùng sự đột phá của hạ tầng và công nghệ số, tạo ra động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn.

Không dừng lại ở vai trò tài chính, đất đai còn là “chìa khóa” then chốt để thực hiện đòn bẩy hạ tầng quốc gia, khẳng định vai trò dẫn dắt của KTNN. Thông qua việc chủ động tạo lập quỹ “đất sạch”, Nhà nước có thể ưu tiên triển khai các siêu dự án từ đường cao tốc, mạng lưới điện quốc gia đến các trung tâm dữ liệu và các khu công nghiệp công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng xanh. Sự sẵn sàng về quỹ đất và hạ tầng đồng bộ chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi để thu hút các nhà đầu tư chiến lược và dòng vốn FDI chất lượng cao. Nếu thiếu đi sự chủ động này, các dự án công nghệ sẽ dễ dàng rơi vào bế tắc do chi phí đền bù đắt đỏ hoặc vướng mắc giải phóng mặt bằng, khiến quốc gia mất đi cơ hội vàng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Cuối cùng, ở tầng sâu nhất của giá trị chiến lược, đất đai đóng vai trò là “chốt chặn” an ninh và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong một thế giới đầy biến động, việc Nhà nước trực tiếp nắm giữ và điều tiết các quỹ đất chiến lược cho lương thực, năng lượng và nhà ở xã hội là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định xã hội. Sự quản lý chặt chẽ của KTNN đối với đất đai không chỉ giúp ngăn chặn các đợt bong bóng tài sản mà còn đảm bảo mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể tiếp cận không gian phát triển với chi phí hợp lý và công bằng. Đó chính là giá trị nhân văn và chiến lược vượt ra ngoài những con số tài chính đơn thuần, khẳng định bản chất cốt lõi của KTNN là phụng sự lợi ích quốc gia và hạnh phúc của nhân dân.

Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị đã xác định đất đai là nguồn lực nội sinh chiến lược không chỉ thể hiện một tầm nhìn kinh tế sắc sảo mà còn là sự khẳng định quyết tâm chính trị trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng. Khi đất đai được vận hành theo cơ chế thị trường dưới sự dẫn dắt của Nhà nước và được vốn hoá sẽ trở thành dòng thác năng lượng thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững lâu dài.

Thành công của Nghị quyết số 79 này phụ thuộc rất lớn vào sự quyết liệt trong thực thi, từ việc xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu số minh bạch đến việc gắn trách nhiệm cá nhân đối với người đứng đầu trong việc sử dụng đất. Khi mỗi mét vuông đất công được sử dụng đúng mục đích, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất, chúng ta không chỉ đang tạo ra của cải cho hiện tại mà còn đang xây dựng nền móng vững chắc cho các thế hệ mai sau. Với Nghị quyết số 79, đất đai thực sự đã trở thành bệ phóng để KTNN vươn tầm, dẫn dắt Việt Nam, góp phần hiện thực hóa khát vọng hùng cường và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Việt Hùng

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê