Tình hình giải ngân vốn đầu tư công quý I/2026 

Kết quả đạt được 

Tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2026 đã được Thủ tướng Chính phủ giao là 1.013.443,4 tỷ đồng; bao gồm: vốn ngân sách Trung ương là 363.216,8 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng. 

Kế hoạch đầu tư công vốn NSNN năm 2026 đã được Thủ tướng Chính phủ giao đầu năm là 995.348,05 tỷ đồng; bao gồm: vốn ngân sách Trung ương là 345.121,45 tỷ đồng (vốn trong nước là 327.440,122 tỷ đồng, vốn nước ngoài là 17.681,328 tỷ đồng) và vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng. 

So với đầu năm, số vốn được giao vào tháng 3/2026 đã tăng thêm do bổ sung 18.095,4 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương và các địa phương tự giao tăng thêm 13.136,2 tỷ đồng từ nguồn cân đối ngân sách địa phương. Theo đó, tính đến ngày 15/4/2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đã lên mức 1.026.579,6 tỷ đồng.

Tổng số vốn các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án là 976.538,8 tỷ đồng (bao gồm: vốn ngân sách Trung ương là 323.530 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương là 653.008,8 tỷ đồng). Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương các địa phương giao tăng (13.136,2 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 963.402,6 tỷ đồng, đạt 95,1% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao. 

Tính đến hết quý I/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân 30,57 nghìn tỷ đồng, đạt 8,4%; vốn ngân sách địa phương đạt 79,72 nghìn tỷ đồng, tương đương 12,3%. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả này cao hơn 2,2 điểm % về tỷ lệ và tăng khoảng 40,5 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối. Một số đơn vị có tiến độ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân cả nước gồm Ngân hàng Chính sách xã hội, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (Vietnam Expressway Corporation), Bộ Quốc phòng, Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bên cạnh đó, một số địa phương có tiến độ tích cực gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Khánh Hòa, An Giang, Cà Mau và Lào Cai, Thái Nguyên… 

Đến hết ngày 15/4/2026, giải ngân gần 127,4 nghìn tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao (trong đó, vốn ngân sách Trung ương hơn 34,8 nghìn tỷ đồng, đạt 9,6%; vốn ngân sách địa phương hơn 92,5 nghìn tỷ đồng, đạt 14,2%). 

Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nền kinh tế đang chịu nhiều tác động bất lợi từ bên ngoài như xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng và áp lực lạm phát toàn cầu. 

Một số hạn chế, khó khăn 

Mặc dù công tác giải ngân vốn đầu tư công đã đạt được một số kết quả tích cực nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế, khó khăn, vướng mắc: 

Tính đến ngày 15/4/2026, còn khoảng 50.040,8 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, trong đó có khoảng 15 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương chưa hoàn thành việc giao chi tiết kế hoạch vốn, chiếm khoảng 4,9% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. 

Ngoài ra, tổng số vốn chưa phân bổ thuộc thẩm quyền của Chính phủ là 79.688,517 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 44.810,554 tỷ đồng sẽ được bố trí cho các dự án khởi công mới sau khi hoàn tất đánh giá hiệu quả và được giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; 25.000 tỷ đồng dự kiến bố trí cho các nhiệm vụ, dự án thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời, phân bổ khoảng 8.900 tỷ đồng để triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 và Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035. Cùng với đó, 9.877,963 tỷ đồng dự kiến bố trí cho các nhiệm vụ, dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. 

Đặt trong tương quan với mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn cả năm 2026, thì mức thực hiện 11% sau một quý vẫn là khá thấp, phản ánh tiến độ triển khai còn chậm so với yêu cầu. vẫn còn tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương giải ngân dưới mức bình quân. Đáng chú ý, có 18 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân. 

Nguyên nhân của việc giải ngân chậm vốn đầu tư công trong quý I/2026, cụ thể như sau: 

Chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư: Thực tế cho thấy, việc chậm phân bổ vốn chủ yếu xuất phát từ việc nhiều dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa đủ điều kiện bố trí vốn theo quy định. Đây là vấn đề mang tính “căn bệnh mãn tính” của đầu tư công trong nhiều năm qua. Không ít dự án vẫn trong quá trình chuẩn bị đầu tư, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh chủ trương hoặc thiết kế kỹ thuật, dẫn đến không thể triển khai ngay khi được giao kế hoạch vốn. Bên cạnh đó, một số bộ, ngành còn đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để điều chuyển cho các đơn vị khác, khiến quá trình phân bổ phải rà soát, điều chỉnh nhiều lần, kéo dài thời gian thực hiện. 

Điểm nghẽn giải phóng mặt bằng: Không chỉ dừng lại ở khâu phân bổ, tiến độ giải ngân trên thực tế cũng gặp nhiều trở ngại trong quá trình triển khai. Công tác giải phóng mặt bằng - vốn được coi là “nút thắt lớn nhất” - vẫn tiếp tục là điểm nghẽn ở nhiều dự án, đặc biệt là các dự án hạ tầng quy mô lớn. Việc xác định giá đất, bố trí tái định cư, xử lý khiếu nại của người dân… thường kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và giải ngân vốn. Bên cạnh đó, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án còn hạn chế; sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa chặt chẽ; quy trình thủ tục còn phức tạp, chồng chéo, dẫn đến tình trạng “vốn chờ dự án”, “tiền nằm trên giấy” nhưng không thể đưa vào nền kinh tế. 

Cơ sở pháp lý chưa chặt chẽ: Một điểm đáng lưu ý khác là mối liên hệ giữa giải ngân đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia. Tính đến hết tháng 3 năm 2026, vẫn còn 3 chương trình mục tiêu quốc gia chưa đủ điều kiện để phân bổ kế hoạch trung hạn và dự toán năm do chưa hoàn thiện cơ sở pháp lý. Điều này cho thấy, không chỉ các dự án đầu tư công thông thường, mà cả các chương trình lớn mang tính chiến lược cũng đang gặp vướng mắc về thủ tục, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân. 

Giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công cho quý II/2026 

Để giải ngân vốn đầu tư công được thông suốt, hiệu quả và kịp thời, cần khắc phục được những hạn chế tổn tại và đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ quý II/2026 để tạo thành “đòn bẩy” mạnh mẽ cho quý III/2026, góp phần đưa nền kinh tế đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, cụ thể là: 

Thứ nhất, thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công ngày 24/4/2026. Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt, hiệu quả các Nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công với quyết tâm chính trị cao hơn; đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. 

Thứ hai, tiếp tục tăng cường, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trong chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch đầu tư công; đồng thời gắn kết quả giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cá nhân, tổ chức nhằm tạo động lực trong thực thi công vụ. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ các rào cản pháp lý trong đầu tư công; đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian phê duyệt dự án, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án. Công tác chuẩn bị đầu tư cần được nâng cao chất lượng, đẩy nhanh phê duyệt chủ trương đầu tư, thiết kế, dự toán, rút ngắn thời gian thẩm định, đấu thầu, phê duyệt dự án, hạn chế điều chỉnh hồ sơ nhiều lần. 

Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm, đặc biệt trong vấn đề về giải phóng mặt bằng, tái định cư. Đồng thời, có cơ chế linh hoạt trong điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu điều chỉnh một số quy định về giải ngân vốn đầu tư công để phù hợp thực tiễn, tránh chồng chéo, vướng mắc khi thực hiện.

Thanh Tùng

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê