Ứng dụng AI tăng mạnh trong doanh nghiệp Việt Nam

Việc ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt Nam những năm gần đây tăng trưởng với tốc độ nhanh đáng kể. Theo báo cáo “Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam” do Amazon Web Services (AWS) và Strand Partners công bố, riêng trong năm 2024 đã có khoảng 47 nghìn doanh nghiệp lần đầu triển khai giải pháp AI, tương đương hơn 5 doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI mỗi giờ. Tính chung cả nước, gần 170 nghìn doanh nghiệp - chiếm khoảng 18% tổng số doanh nghiệp - đã sử dụng AI trong hoạt động của mình. Con số này tăng lên từ mức 13% của năm trước, tương đương tốc độ tăng trưởng 39%, cho thấy AI đang nhanh chóng trở thành một phần quan trọng trong quá trình vận hành và phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. 

Hiệu quả kinh tế từ AI cũng ngày càng rõ nét, góp phần củng cố xu hướng mở rộng ứng dụng trong cộng đồng doanh nghiệp. Trong số các doanh nghiệp đã triển khai AI, 61% ghi nhận doanh thu tăng với mức tăng trung bình 16%, trong khi 58 - 60% kỳ vọng có thể giảm khoảng 20% chi phí vận hành nhờ tự động hóa và tối ưu quy trình. Điều đó cho thấy AI không chỉ hỗ trợ năng suất mà trực tiếp tạo ra lợi ích tài chính rõ rệt.

Cùng với hiệu quả kinh tế, AI còn thúc đẩy sự dịch chuyển sâu rộng trong phương thức vận hành. Công nghệ này đã được ứng dụng trong nhiều hoạt động, từ quản trị, xử lý dữ liệu, vận hành chuỗi cung ứng đến chăm sóc khách hàng, marketing và an ninh mạng… Một số doanh nghiệp đã giảm tới 70% số nhân sự ở các vị trí làm công việc lặp đi lặp lại, nhờ ứng dụng AI trong xử lý nội dung, chăm sóc khách hàng hay giao dịch ngân hàng… Điều đó cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cơ cấu tổ chức và cách phân bổ nguồn lực.

Trong lĩnh vực an ninh mạng, mức độ ứng dụng AI còn sâu rộng hơn. Khảo sát gần đây cho thấy 86% doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã dùng AI để giám sát hệ thống, phát hiện mối đe dọa và xử lý sự cố. Việc tích hợp AI giúp tăng tốc độ phản ứng, giảm tỷ lệ sai sót và nâng cao năng lực bảo vệ trước những nguy cơ tấn công mạng ngày càng tinh vi.

AI cũng ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong tiếp cận và tương tác khách hàng. Theo báo cáo của Deloitte về APAC Trends in AI Adoption, gần 93% doanh nghiệp tại Việt Nam đã sử dụng ít nhất một công cụ AI trong các hoạt động tương tác với khách hàng. Điều này cho thấy mức độ sẵn sàng cao của doanh nghiệp Việt Nam trong việc khai thác các công nghệ mới để tối ưu hóa hiệu quả vận hành, cải thiện trải nghiệm khách hàng và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh khi các doanh nghiệp ngày càng nhận thấy giá trị thiết thực từ AI, từ việc nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng đa kênh, tự động hóa quy trình phản hồi, đến phân tích dữ liệu hành vi để đưa ra chiến lược tiếp thị chính xác hơn.

Như vậy, việc ứng dụng AI đang trở thành xu hướng phổ biến trên toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam, từ các startups nhỏ đến các tập đoàn lớn. Sự bứt tốc về số lượng doanh nghiệp áp dụng AI đi kèm với cải thiện rõ ràng về doanh thu, chi phí và hiệu quả vận hành cho thấy AI đang trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Đây chính là nền tảng thúc đẩy doanh nghiệp bước sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số toàn diện, gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Một số rào cản khi triển khai AI tại các doanh nghiệp 

Dù có nhiều tín hiệu tích cực, nhưng không thể phủ nhận rằng doanh nghiệp Việt đang gặp phải những rào cản không nhỏ trên hành trình ứng dụng AI một cách hiệu quả và bền vững. 

Trước hết, thiếu nhân lực có kỹ năng chuyên môn là trở ngại lớn nhất. Khảo sát của AWS và Strand Partners cho thấy 55% doanh nghiệp cho rằng thiếu kỹ năng số, đặc biệt là kỹ năng triển khai AI là nguyên nhân chính khiến họ chưa thể ứng dụng AI vào các quy trình quan trọng hay phát triển sản phẩm mới. Trong khi AI ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong nhiều vị trí công việc, nhưng hiện nay chỉ có 24% doanh nghiệp cảm thấy tự tin với năng lực nội bộ để triển khai và vận hành AI một cách hiệu quả.

Tiếp đó, ứng dụng AI vẫn chủ yếu ở mức cơ bản. Trong số các doanh nghiệp đã triển khai AI, 74% chỉ sử dụng AI để phục vụ cho những hoạt động mang tính hỗ trợ như tự động hóa quy trình, vận hành và chăm sóc khách hàng… Chỉ có 11% doanh nghiệp lớn và 35% startup sử dụng AI để phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ mới. Điều này cho thấy phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa khai thác hết tiềm năng đổi mới mà công nghệ này có thể mang lại.

Một rào cản khác là thiếu chiến lược toàn diện và tầm nhìn dài hạn về AI. Nhiều doanh nghiệp chỉ áp dụng AI ở các khâu riêng lẻ như chăm sóc khách hàng, marketing hay an ninh mạng, mà không xây dựng kế hoạch đồng bộ từ quản trị, vận hành đến phát triển sản phẩm. Theo báo cáo của AWS và Strand Partners, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ doanh nghiệp hiện có chiến lược AI toàn diện. Khi thiếu một chiến lược toàn diện, AI khó trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Ảnh minh họa (Nguồn: Trang tin Điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh)

Cuối cùng, hạ tầng công nghệ, dữ liệu, và khung quản trị, pháp lý cũng là rào cản tiềm tàng. Khi muốn phát triển sản phẩm hay dịch vụ mới dựa trên AI, doanh nghiệp cần dữ liệu chất lượng, hạ tầng kỹ thuật phù hợp và tuân thủ các quy định về bảo mật, an ninh. Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa sẵn sàng, dẫn đến việc triển khai AI chỉ ở mức cơ bản. Chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có hướng dẫn và giám sát, các ứng dụng như chatbot hay dịch vụ AI cơ bản có thể gặp rủi ro về dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Giải pháp để doanh nghiệp khai thác tối đa sức mạnh AI 

Để chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang khai thác triệt để AI với lợi thế chiến lược rõ ràng, doanh nghiệp Việt Nam cần hành động một cách toàn diện và quyết liệt.

Thứ nhất, xây dựng chiến lược AI toàn diện, tầm nhìn dài hạn. Doanh nghiệp cần thiết lập lộ trình AI chiến lược, bao quát từ quản trị, vận hành, marketing, chăm sóc khách hàng đến phát triển sản phẩm. Chiến lược này phải gắn AI với mục tiêu tăng trưởng bền vững, đổi mới sáng tạo và mô hình kinh doanh mới, giúp AI trở thành lợi thế cạnh tranh lâu dài, thay vì chỉ giải quyết các công việc ngắn hạn.

Thứ hai, tăng cường đầu tư vào nhân lực, đào tạo kỹ năng số và AI. Doanh nghiệp cần ưu tiên tuyển dụng các chuyên gia AI để xây dựng nền tảng kỹ thuật vững chắc, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo nội bộ nhằm nâng cao năng lực công nghệ cho đội ngũ hiện tại. Bên cạnh đó, việc hợp tác với các trường đại học, tổ chức đào tạo và đơn vị tư vấn sẽ giúp doanh nghiệp cập nhật kiến thức mới, tiếp cận chuyên gia và phát triển kỹ năng chuyên sâu. Những hoạt động này góp phần hình thành lực lượng nhân sự có đủ khả năng triển khai, vận hành và tối ưu các giải pháp AI trong thực tế.

Thứ ba, đầu tư hạ tầng dữ liệu và kỹ thuật, đảm bảo chất lượng dữ liệu, bảo mật và quản trị. Để phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới dựa trên AI, doanh nghiệp cần dữ liệu sạch, đáng tin cậy, hệ thống lưu trữ và bảo vệ dữ liệu phù hợp, cùng quy trình quản trị rõ ràng, đặc biệt với dữ liệu người dùng hoặc dữ liệu nhạy cảm. Đồng thời, sự phối hợp giữa nhà nước, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong việc xây dựng khung pháp lý minh bạch về dữ liệu, bảo mật, quyền riêng tư và trách nhiệm giải trình là yếu tố then chốt đảm bảo phát triển AI bền vững.

Thứ tư, khuyến khích đổi mới và phát triển sản phẩm/dịch vụ mới từ AI. Doanh nghiệp, đặc biệt là startup nên tận dụng khả năng linh hoạt để thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới và sản phẩm/dịch vụ tích hợp AI, thay vì chỉ tập trung vào tự động hóa. Những ứng dụng AI mới không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo ra giá trị khác biệt, trở thành đòn bẩy tăng trưởng mạnh mẽ và giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tăng tốc tăng trưởng và nâng cao vị thế trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng.

Thứ năm, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, nhà nước và tổ chức đào tạo, nghiên cứu. Nhà nước cần sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về dữ liệu, quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ và sử dụng AI minh bạch, có trách nhiệm. Đồng thời, doanh nghiệp và các tổ chức đào tạo, viện nghiên cứu nên hợp tác để phát triển nguồn nhân lực AI chất lượng và nghiên cứu các mô hình ứng dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, giúp tăng cường năng lực cạnh tranh chung của nền kinh tế.

Trong bối cảnh AI bùng nổ, ứng dụng công nghệ này không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ vươn lên dẫn đầu, tận dụng công nghệ này để tạo lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế số.

Quỳnh Trang