Thực trạng đầu tư công của Việt Nam năm 2025 và tác động đến tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước

Tổng vốn kế hoạch đầu tư công năm 2025 là khoảng 1,15 triệu tỷ đồng, đến ngày 05/12/2025, các Bộ, cơ quan và địa phương đã phân bổ chi tiết gần 1,06 triệu tỷ đồng, đạt 97,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; số chưa phân bổ còn lại chủ yếu là số vốn mới được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương các năm và việc điều chỉnh kế hoạch vốn giữa các Bộ, cơ quan và địa phương sau ngày 30/9/2025. Đến nay các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đang triển khai hoàn thiện các thủ tục đầu tư làm cơ sở để bố trí vốn cho các dự án.

Nhờ các giải pháp quyết liệt, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tiến độ giải ngân đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy. Kết quả giải ngân 11 tháng đầu năm 2025 đạt 553,25 nghìn tỷ đồng, đạt 60,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 2,4% về tỷ lệ và 155,7 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, có 12 Bộ, cơ quan và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước trở lên; vẫn còn 22 Bộ, cơ quan và 12 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước.

Nhìn chung, trong điều kiện bị ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, bão lũ, ngập lụt kéo dài, tiến độ giải ngân vẫn duy trì tương đối ổn định trong các tháng gần đây và cao hơn cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, số vốn còn lại phải giải ngân rất lớn (khoảng 360 nghìn tỷ đồng), đặt ra sự nỗ lực hơn nữa với các Bộ, cơ quan, địa phương nhằm đẩy mạnh tiến độ các dự án, bù vào tiến độ bị chậm trong các tháng đầu năm và trong thời gian mưa lũ; phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Năm 2025, đầu tư công được Chính phủ xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đã có những tác động quan trọng như là một cực thúc đẩy tăng trưởng GDP:

Thứ nhất, với quy mô vốn lớn, nhiều dự án trọng điểm bước vào giai đoạn tăng tốc, cụ thể như: Các dự án hạ tầng chiến lược như các tuyến cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2; đường vành đai đô thị lớn (dự án đường vành đai 4 thành phố Hà Nội, đường vành đai 2 Hải Phòng, vành đai 4 thành phố Hồ Chí Minh), nâng cấp, xây dựng các cảng biển, cảng hàng không (cảng Liên Chiểu - Đà Nẵng, cảng Cái Mép - Thị Vải, dự án sân bay Long Thành) được đồng loạt đẩy nhanh tiến độ. Với hàng loạt dự án này, số vốn bố trí cho đầu tư công trong năm 2025 đạt mức cao nhất trong giai đoạn 2021 - 2025, tạo dư địa thúc đẩy GDP ngay từ những tháng đầu năm 2025.

Phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025

Nguồn: "Cổng Thông tin điện tử Chính phủ", "Báo Điện tử Chính phủ" 

Thứ hai, tốc độ giải ngân được cải thiện rõ rệt nhờ cải cách thủ tục, ứng dụng nền tảng số và tăng cường trách nhiệm người đứng đầu, tỉ lệ giải ngân đã cao hơn cùng kỳ các năm trước. Chính điều này đã giúp sự lan tỏa rõ rệt như một đòn bẩy sang một số ngành như: Ngành xây dựng, với sản lượng tăng rõ rệt một cách ổn định; ngành công nghiệp vật liệu, đặc biệt là xi măng, sắt thép xây dựng, nhựa đường; ngành dịch vụ vận tải - logistics, nhờ nhu cầu vận chuyển hàng hóa, nguyên vật liệu cho thi công công trình với khối lượng, quy mô lớn.

Thứ ba, khu vực đầu tư công đóng góp lớn vào tăng trưởng GDP thông qua: Tăng tổng cầu trong nền kinh tế thông qua hàng loạt dự án lớn, trọng điểm trong các lĩnh vực giao thông, xây dựng; kích hoạt đầu tư tư nhân, kinh tế tư nhân phát triển khi hạ tầng cải thiện giúp giảm chi phí sản xuất; tạo công ăn việc làm, đặc biệt trong xây dựng và dịch vụ liên quan.

Năm 2026 - năm bản lề để đầu tư công trở thành “đòn bẩy” tăng trưởng

Bước sang năm 2026 - năm đầu tiên của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, đầu tư công được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong chiến lược thúc đẩy tăng trưởng GDP. Với ba lý do chính:

Một là, do nhu cầu hạ tầng chiến lược phát triển tăng mạnh, đất nước ta đang đặt ra nhiều mục tiêu chiến lược: Hoàn thành hàng nghìn km cao tốc Bắc - Nam và nhiều tuyến cao tốc Đông - Tây; nâng cao năng lực cảng biển và sân bay; đẩy nhanh đầu tư truyền tải điện, năng lượng tái tạo; phát triển và tiến tới số hóa mạnh các dịch vụ công và hạ tầng thông tin. Để hoàn thành các mục tiêu chiến lược này thì hàng trăm nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công được bơm vào các dự án, nó trực tiếp tạo ra nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng, máy móc thiết bị và nguồn nhân lực. Các ngành như thép, xi măng và xây lắp là những đối tượng hưởng lợi trực tiếp và tức thì. Sự tăng trưởng nhu cầu này giúp các doanh nghiệp ổn định sản xuất, tạo việc làm và thúc đẩy tiêu dùng, củng cố tăng trưởng GDP ngắn hạn.

Hai là, đầu tư công năm 2026 sẽ hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng: Khi các tuyến cao tốc đường bộ hoàn thành sẽ tạo ra các hành lang kinh tế mới, kích hoạt tiềm năng của các tỉnh, thành phố dọc tuyến. Sự gia tăng nhanh chóng của các dự án FDI vào các khu công nghiệp gần lối ra cao tốc đã cho thấy vai trò của đầu tư công trong việc thu hút nguồn vốn chất lượng cao, tạo ra các khu công nghiệp vệ tinh và tăng giá trị đất đai, trực tiếp và gián tiếp làm giàu thêm cho GDP trong dài hạn.

Ba là, tác động lan tỏa mạnh đến tiêu dùng và sản xuất khi đầu tư công giúp các dự án hạ tầng được triển khai đồng bộ, làm tăng tỉ trọng công nghiệp chế biến - chế tạo; thúc đẩy phát triển kinh tế số, đô thị thông minh; nâng cao năng lực kết nối vùng và chuỗi cung ứng. Chi phí logistics giảm, thời gian vận chuyển rút ngắn (riêng việc rút ngắn thời gian và quãng đường vận chuyển giữa các trung tâm kinh tế, cảng biển và cửa khẩu được dự báo giúp các doanh nghiệp giảm thiểu chi phí vận tải từ 15 - 25%, từ đó tăng tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam), qua đó giúp doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện mở rộng sản xuất, tạo việc làm và thu nhập, góp phần mở rộng tiêu dùng trong nước.

Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 sẽ khó đạt được nếu không có sự đóng góp mạnh mẽ của đầu tư công. Thành công cuối cùng nằm ở khâu thực thi và pháp lý. Vấn đề giải phóng mặt bằng và năng lực quản lý dự án của các chủ đầu tư vẫn là nút thắt cần được tháo gỡ triệt để bằng các cơ chế đặc thù, tránh tình trạng vốn có nhưng không giải ngân được. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến đất đai và đầu tư là chìa khóa để đảm bảo tiến độ, tránh thất thoát và nâng cao hiệu quả của đồng vốn nhà nước.

Đầu tư công năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ tài khóa, mà còn là giải pháp chiến lược để kiến tạo một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững và có tính cạnh tranh cao hơn cho nền kinh tế Việt Nam.

Quốc Huy

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê