Thực trạng chi ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm 2026

Trong 6 tháng đầu năm, chi NSNN được điều hành phù hợp với tiến độ thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đảm bảo nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi theo quy định.

Một số kết quả đạt được

Thứ nhất là, tổng chi NSNN trong tháng 6/2026 ước đạt 292,3 nghìn tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng chi NSNN ước đạt 1.149,1 nghìn tỷ đồng, bằng 36,4% dự toán năm và tăng 0,1% so với cùng kỳ năm 2025. Cơ cấu chi ngân sách tiếp tục có sự điều chỉnh theo hướng giảm dần chi thường xuyên. Chi thường xuyên trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 730 nghìn tỷ đồng, bằng 40,4% dự toán, đạt 63,5% tổng chi NSNN và giảm 5,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây vẫn là khoản chi lớn nhất trong cơ cấu chi ngân sách, chủ yếu bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các nhiệm vụ chi thường xuyên trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, văn hóa... Kết quả này cho thấy việc thực hiện chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên đã bước đầu góp phần cơ cấu lại chi ngân sách theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Thứ hai là, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, quy mô chi đầu tư phát triển 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 357,1 nghìn tỷ đồng, bằng 31,9% dự toán năm, chiếm 31,1% tổng chi NSNN và tăng 13,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là khoản chi có tốc độ tăng cao nhất so với cùng kỳ trong ba nhóm chi chủ yếu từ ngân sách, mức tăng này cho thấy nguồn lực ngân sách tiếp tục được ưu tiên cho các nhiệm vụ đầu tư, phù hợp với định hướng cơ cấu lại chi ngân sách theo hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên. Cùng với đó, chi đầu tư phát triển tăng trong bối cảnh tổng chi ngân sách chỉ tăng 0,1% so với cùng kỳ năm trước phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong cơ cấu phân bổ nguồn lực ngân sách, cho thấy việc thực hiện chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên đã góp phần tạo dư địa tài chính để bố trí nhiều hơn cho đầu tư phát triển.

Thứ ba là, bảo đảm đầy đủ nguồn lực thực hiện các chính sách an sinh xã hội và chủ động bố trí nguồn lực xử lý các nhiệm vụ cấp bách. Mặc dù thực hiện chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên, NSNN vẫn bảo đảm đầy đủ kinh phí thực hiện các chính sách tiền lương, lương hưu và trợ cấp xã hội theo quy định. Nguồn lực ngân sách được ưu tiên để chi trả đầy đủ, kịp thời cho các đối tượng thụ hưởng, đồng thời bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên thiết yếu của các ngành, lĩnh vực quan trọng. Bên cạnh đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, ngân sách Trung ương cũng đã sử dụng 24,8 nghìn tỷ đồng từ nguồn dự phòng (bao gồm cả nguồn chuyển từ năm 2025) để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, thực hiện các nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và xử lý các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách theo quy định.

Một số vấn đề đặt ra

Bên cạnh những kết quả đạt được, bức tranh NSNN 6 tháng đầu năm 2026 cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm trong quá trình điều hành những tháng cuối năm 2026.

(1) Tổng chi NSNN mới đạt 36,4% dự toán năm. Điều này cho thấy khối lượng nhiệm vụ chi ngân sách trong 6 tháng cuối năm còn tương đối lớn. Việc tổ chức thực hiện dự toán cần được theo dõi chặt chẽ nhằm bảo đảm hoàn thành các nhiệm vụ chi theo kế hoạch đã được Quốc hội quyết định. Mặc dù chi thường xuyên đã giảm 5,9% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn chiếm 63,5% tổng chi NSNN. Đây vẫn là khoản chi có tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu chi ngân sách. Vì vậy, việc tiếp tục thực hiện chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách vẫn là yêu cầu cần được duy trì trong thời gian tới.

(2) Chi đầu tư phát triển đạt 31,9% dự toán năm, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, theo đó phần lớn nguồn vốn đầu tư sẽ tiếp tục được thực hiện trong 6 tháng cuối năm. Do đó, việc tổ chức thực hiện dự toán đầu tư cần bảo đảm đúng tiến độ, đúng quy định và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

(3) Quy mô chi trả nợ lãi đạt 60,2 nghìn tỷ đồng, bằng 49,97% dự toán năm, chiếm 5,2% tổng chi NSNN và tăng 8,1% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù ngân sách vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ, mức tăng này cho thấy yêu cầu tiếp tục quản lý chặt chẽ nợ công và cân đối nguồn lực ngân sách được đặt ra trong bối cảnh phải đáp ứng nhiều nhiệm vụ chi khác.

Giải pháp cho những tháng cuối năm 2026

Để hoàn thành các mục tiêu chi NSNN năm 2026, cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp trong điều hành ngân sách trong 6 tháng cuối năm 2026, cụ thể như sau:

Một là, tiếp tục thực hiện nghiêm chủ trương tiết kiệm chi thường xuyên theo đúng định hướng đã đề ra. Các bộ, ngành và địa phương cần tăng cường quản lý chi ngân sách, sử dụng kinh phí đúng mục đích, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN. Tiếp tục bảo đảm đầy đủ nguồn lực thực hiện các chính sách tiền lương, lương hưu, trợ cấp xã hội và các chính sách an sinh xã hội từ NSNN. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần ổn định đời sống nhân dân và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Hai là, tập trung thực hiện kế hoạch chi đầu tư phát triển theo dự toán đã được giao, bảo đảm tiến độ thực hiện các nhiệm vụ đầu tư trong những tháng cuối năm. Việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư phát triển sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chi NSNN và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Ba là, tiếp tục bảo đảm nguồn ngân sách thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ lãi theo kế hoạch, góp phần giữ vững an ninh, an toàn tài chính quốc gia. Tăng cường công tác theo dõi, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi NSNN, kịp thời điều hành, phân bổ nguồn lực phù hợp với tiến độ thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm hoàn thành dự toán chi NSNN năm 2026.

Hoàng Quỳnh 

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê