Tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2025

Tính đến ngày 31/12/2025, giải ngân vốn đầu tư công đạt 755.141,6 tỷ đồng, bằng 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; cao hơn 3,4% so với cùng kỳ và tăng 206.564,1 tỷ đồng về số tuyệt đối (cùng kỳ tháng 12/2024 giải ngân 548.577,5 tỷ đồng, đạt 80,3%). Trong đó: NSTW đạt 279.713,9 tỷ đồng, bằng 65,6%; vốn NSĐP đạt 475.427,7 tỷ đồng, bằng 99,9%. Mặc dù vốn NSĐP có tỷ lệ giải ngân cao, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2024 (85,4%), song tiến độ giải ngân vốn NSTW còn thấp, giảm 7,7% so với cùng kỳ năm 2024 (71,6%). 

Tính đến hết tháng 12/2025, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 11 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước, bao gồm: Ngân hàng Phát triển Việt Nam; Tổng Công ty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam; Đài Truyền hình Việt Nam; Bộ Công Thương; Kiểm toán Nhà nước; Văn phòng Trung ương Đảng; Bộ Tài chính; Bộ Quốc phòng; Tập đoàn Điện lực Việt Nam; Bộ Nội vụ; Bộ Tư pháp; Ninh Bình; Hà Tĩnh; Lào Cai; Thanh Hóa; Phú Thọ; Thái Nguyên; thành phố Hà Nội; thành phố Hải Phòng; Bắc Ninh; Quảng Ninh; Gia Lai; Cao Bằng; Tây Ninh; Đồng Tháp; Nghệ An. 

Có 22 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình cả nước. Như vậy, số vốn kế hoạch năm 2025 còn lại phải giải ngân đến 31/01/2026 để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 146.933,955 tỷ đồng. 

Mặc dù công tác giải ngân vốn đầu tư công đã đạt được một số kết quả tích cực nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế, khó khăn vướng mắc:

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư phải tuân thủ một số quy định mới của Luật Đất đai 2024 với quy trình chặt chẽ, nhiều bước, không thể rút ngắn thời gian; việc xác định nguồn gốc đất, trích đo địa chính, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, giá đất còn nhiều khó khăn trong bối cảnh sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp. Một số dự án quy mô lớn, thu hồi đất rộng, phụ thuộc tiến độ GPMB nên bàn giao mặt bằng không đồng bộ, ảnh hưởng đến thi công và giải ngân vốn đầu tư công.

Công tác chuẩn bị đầu tư, thủ tục đầu tư xây dựng gặp vướng mắc do thời gian lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế, dự toán, kế hoạch lựa chọn nhà thầu còn kéo dài; nhiều dự án phải điều chỉnh hồ sơ nhiều lần do thay đổi quy định pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên ngành. 

Việc sắp xếp, sáp nhập tổ chức và chuyển giao chủ đầu tư, ban quản lý dự án phát sinh nhiều thủ tục hành chính (đổi con dấu, chủ tài khoản, nhân sự, bàn giao hồ sơ), khiến một số dự án chậm hoàn tất chuyển giao, chưa rõ trách nhiệm chủ đầu tư, làm gián đoạn triển khai và giải ngân. Ở cấp xã, nhiều chủ đầu tư chưa có ban quản lý dự án chuyên trách, năng lực thực hiện còn hạn chế.

Một số chủ đầu tư còn bị động, lập tiến độ chưa sát thực tế; năng lực một số nhà thầu, tư vấn hạn chế; công tác đôn đốc, nghiệm thu, thanh toán chưa kịp thời, còn dồn khối lượng vào cuối năm, làm chậm giải ngân vốn đầu tư công. Bên cạnh đó, nguồn cung vật liệu xây dựng khan hiếm, giá biến động mạnh so với dự toán ban đầu, phát sinh thủ tục điều chỉnh dự toán, hợp đồng, kéo dài thời gian thi công và giải ngân. Thời tiết bất lợi và đặc thù của một số dự án (vốn hỗ trợ phát triển chính thức - ODA, đầu tư ở nước ngoài, khoa học công nghệ cao, liên vùng) cùng các quy định pháp lý, thủ tục đối ngoại cũng làm chậm tiến độ thực hiện. Trong các nguyên nhân trên, nguyên nhân chủ yếu là công tác tổ chức triển khai chưa hiệu quả; cùng điều kiện pháp lý nhưng mức độ giải ngân giữa các bộ, ngành, địa phương còn chênh lệch, cho thấy ở một số nơi, sự chỉ đạo chưa quyết liệt, vai trò, trách nhiệm người đứng đầu chưa rõ nét.

Giải pháp cho năm 2026

Nhằm nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, cần tiếp tục tăng cường vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương trong chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch đầu tư công; gắn kết quả giải ngân với công tác đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ.

Bên cạnh đó, cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc về bồi thường, GPMB và tái định cư theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong xác định giá đất, nguồn gốc đất và bàn giao mặt bằng, bảo đảm tiến độ thi công đồng bộ. Công tác chuẩn bị đầu tư cần được nâng cao chất lượng, rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt dự án, hạn chế điều chỉnh hồ sơ nhiều lần; sớm hoàn tất việc sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển giao chủ đầu tư và ban quản lý dự án, bảo đảm rõ đầu mối chịu trách nhiệm. Đồng thời, cần nâng cao năng lực quản lý và điều hành dự án, lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực, xây dựng tiến độ sát với thực tế; tăng cường nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành, khắc phục tình trạng dồn giải ngân vào cuối năm. Chủ động bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, kịp thời cập nhật, điều chỉnh giá phù hợp với biến động thị trường; linh hoạt tổ chức thi công phù hợp điều kiện thời tiết và đặc thù từng dự án. 

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công và phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026.

Hoàng Quỳnh

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê