Tình hình xuất khẩu hàng hoá Việt Nam sang Trung Đông thời gian qua 

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang 5 thị trường trọng điểm gồm UAE, Ả Rập Xê Út, Ai Cập, Israel và Iraq đã đạt gần 10 tỷ USD. Đây là con số minh chứng cho sức hút và khả năng thích ứng của hàng hóa Việt Nam tại khu vực này. 

UAE là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Trung Đông với kim ngạch hơn 5,91 tỷ USD, tăng 5,2% so với năm 2024. Việt Nam luôn duy trì mức xuất siêu ấn tượng từ 3 - 4 tỷ USD mỗi năm sang thị trường này. Tiếp đến là Ả Rập Xê Út gần 2,1 tỷ USD, tăng 30,22%, các thị trường còn lại ở mức khiêm tốn, như Ai Cập trên 574,74 triệu USD, tăng 21,6%, Israel 865 triệu USD và Iraq 385 triệu USD, tăng 17,54%. 

Điểm sáng lớn nhất là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang nhóm hàng công nghệ. Điện thoại và linh kiện dẫn đầu với gần 4,4 tỷ USD; tiếp theo là máy vi tính và sản phẩm điện tử đạt trên 1 tỷ USD. Bên cạnh đó, các mặt hàng truyền thống như dệt may, giày dép và nông thủy sản (hạt điều, hạt tiêu, rau quả, gạo) vẫn giữ vững thị phần ổn định. Đặc biệt, Trung Đông hiện là một trong ba thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam. 

Bước sang năm 2026, xuất khẩu hàng hóa sang các nước Trung Đông vẫn duy trì đà tăng khi quý I/2026 đạt 2,14 tỷ USD, tăng khoảng 7% so với cùng kỳ năm 2025. UAE tiếp tục giữ vững vị thế là nước xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại Trung Đông với giá trị đạt gần 1,25 tỷ USD. Tiếp đến là Ả Rập Xê Út gần 429 triệu USD. 

Bên cạnh việc đạt được những con số khả quan trên, hoạt động xuất khẩu sang thị trường Trung Đông đang phải đối mặt với những khó khăn từ tình hình xung đột quân sự tại khu vực này. Căng thẳng quân sự làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt là tuyến vận tải đi châu Âu qua khu vực này. Nhiều hãng tàu biển đã phải thông báo tạm ngừng hoặc hạn chế vận hành, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và hàng hóa dễ bị ứ đọng. 

Trong tháng 3 năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đã chững lại do xung đột tại Trung Đông bùng phát. Cụ thể giá trị xuất khẩu hàng hóa 5 thị trường lớn đạt gần 692 triệu USD, chiếm 32% của quý I/2026. Trong đó thị trường UAE có sự sụt giảm lớn nhất khi chỉ đạt 261 triệu USD, tương đương đạt 20% so với cả quý I/2026. Tiếp đến Ả Rập Xê Út đạt 98 triệu USD, tương đương đạt 22% so với cả quý I/2026. 

Thời gian vận chuyển kéo dài từ 7 - 15 ngày so với thông thường, kéo theo chi phí logistics tăng 20 - 30%. Chi phí vận tải quốc tế và phí bảo hiểm hàng hải tại các vùng xung đột đang tăng mạnh, trực tiếp bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngoài ra, biến động giá dầu thế giới do xung đột cũng đẩy chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm lên cao. 

Các mặt hàng cần container lạnh như thủy sản, rau quả tươi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do sự gián đoạn vận tải. Hiện nay, nhiều nhà nhập khẩu tại khu vực đã chuyển sang tâm lý thận trọng, chỉ ký hợp đồng ngắn hạn, mua vừa đủ nhu cầu dự trữ thay vì ký kết dài hạn như trước. 

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có 3 kịch bản đáng chú ý đối với xuất khẩu nông sản khi xung đột kéo dài: Kịch bản 1 tháng: Thiệt hại toàn ngành khoảng hơn 1 tỷ USD. Kịch bản 3 tháng: Thiệt hại ước tính 3 - 3,5 tỷ USD. Kịch bản 1 năm: Hoạt động xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn hoàn toàn, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam giảm từ 7 - 8 tỷ USD, tác động trực tiếp đến tăng trưởng ngành nông nghiệp. 

Dự báo năm 2026 

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu suy giảm, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang khu vực này trong quý II/2026 được dự báo sẽ chịu nhiều sức ép hơn so với quý I, với rủi ro gián đoạn thương mại và chi phí logistics tiếp tục ở mức cao. 

Cụ thể, đà chững lại đã xuất hiện từ tháng 3/2026 khi kim ngạch xuất khẩu giảm xuống còn khoảng 692 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với bình quân hai tháng đầu năm. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trong các tháng đầu quý II/2026 khi tình trạng gián đoạn vận tải qua khu vực Biển Đỏ chưa được cải thiện, buộc nhiều hãng tàu phải điều chỉnh tuyến hoặc kéo dài hành trình. Trong điều kiện đó, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông trong quý II/2026 được dự báo chỉ tăng nhẹ khoảng 2 - 4% so với cùng kỳ, thậm chí có thể giảm theo tháng ở một số thị trường lớn như UAE. 

Tác động tiêu cực sẽ tập trung rõ nhất ở nhóm hàng có yêu cầu cao về thời gian và điều kiện vận chuyển như thủy sản, rau quả tươi, khi chi phí logistics tăng 20 - 30% làm giảm khả năng cạnh tranh về giá. Ngược lại, các nhóm hàng có tính ổn định cao hơn như điện thoại, linh kiện điện tử, hoặc hàng tiêu dùng thiết yếu dự kiến vẫn duy trì được mức tăng trưởng nhất định, đóng vai trò giữ nhịp cho tổng kim ngạch xuất khẩu. 

Tuy nhiên, trong phạm vi cả năm 2026, xuất khẩu sang Trung Đông vẫn có khả năng duy trì tăng trưởng, dù mức tăng sẽ thấp hơn so với kỳ vọng đầu năm. Một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng là hiệu lực của Hiệp định CEPA với UAE từ tháng 2/2026, giúp hàng hóa Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan sâu hơn. Trong điều kiện xung đột không leo thang nghiêm trọng, xuất khẩu sang riêng thị trường UAE có thể tăng khoảng 8 - 12% trong năm 2026, qua đó bù đắp một phần sự suy giảm ở các giai đoạn cao điểm bất ổn.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa thiết yếu tại Trung Đông có xu hướng gia tăng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, đặc biệt đối với các mặt hàng phục vụ dự trữ như gạo, thực phẩm chế biến và nông sản khô. Nhóm hàng này dự kiến vẫn tăng trưởng khoảng 5 - 10% trong năm 2026, góp phần duy trì tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. 

Trên cơ sở các yếu tố nêu trên, có thể dự báo kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông cả năm 2026 đạt khoảng 10 - 10,5 tỷ USD trong kịch bản cơ sở, tương đương mức tăng nhẹ 3 - 5% so với năm 2025. Trong trường hợp xung đột tiếp tục leo thang và kéo dài, kim ngạch có thể giảm xuống dưới 10 tỷ USD do tác động tiêu cực đến vận tải và tâm lý nhập khẩu. Ngược lại, nếu tình hình được kiểm soát từ nửa cuối năm, xuất khẩu có thể phục hồi tốt hơn trong quý III và IV/2026, đưa mức tăng trưởng cả năm lên khoảng 6 - 8%. 

Nhìn chung, trong năm 2026, xuất khẩu sang Trung Đông sẽ chịu tác động mạnh từ yếu tố địa chính trị trong ngắn hạn, nhưng vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu thị trường và các cam kết thương mại. Khả năng thích ứng về logistics, đa dạng hóa thị trường và nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm sẽ là yếu tố then chốt quyết định mức độ duy trì tăng trưởng của hàng hóa Việt Nam tại khu vực này.

Anh Tuấn

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê