Việt Nam nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán

Trong nhiều năm qua, nâng hạng TTCK luôn là mục tiêu quan trọng của Chính phủ và cơ quan quản lý nhằm đưa thị trường vốn Việt Nam tiến gần hơn với chuẩn mực quốc tế. Từ năm 2018, FTSE Russell đã đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Sau nhiều năm cải cách về pháp lý, cơ chế giao dịch và hạ tầng thị trường, ngày 08/4/2026, FTSE Russell chính thức xác nhận lộ trình nâng hạng TTCK Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, với thời điểm có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. 

Theo FTSE Russell, quá trình nâng hạng của Việt Nam sẽ được triển khai theo nhiều giai đoạn nhằm bảo đảm thị trường vận hành ổn định. Trong giai đoạn đầu từ tháng 9/2026, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging Markets ở mức 10%, sau đó tiếp tục tăng lên 30%, 65% và hoàn tất 100% vào tháng 9/2027. 

Việc được nâng hạng phản ánh những nỗ lực cải cách mạnh mẽ của Việt Nam trong thời gian qua. Một trong những bước tiến quan trọng là việc ban hành Thông tư số 68/2024/TT-BTC ngày 18/9/2024 đã sửa đổi nhiều quy định liên quan đến giao dịch, thanh toán chứng khoán và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, giúp tháo gỡ nút thắt về yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp đó, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán, đã rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, đồng thời cải thiện cơ chế tiếp cận thị trường của nhà đầu tư ngoại. 

Cơ hội và thách thức khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng

Việc nâng hạng TTCK mang lại nhiều cơ hội quan trọng cho nền kinh tế và thị trường vốn Việt Nam. Trước hết, cơ hội lớn nhất là khả năng thu hút dòng vốn ngoại quy mô lớn. Theo ước tính của FTSE Russell, Việt Nam có thể thu hút khoảng 6 tỷ USD dòng vốn quốc tế sau khi nâng hạng, trong khi Ngân hàng HSBC dự báo mức thận trọng hơn khoảng 3,4 tỷ USD. SSI Research cũng dự báo Việt Nam có thể thu hút khoảng 1,67 tỷ USD từ các quỹ ETF quốc tế ngay trong giai đoạn đầu thực hiện nâng hạng. 

Dòng vốn ngoại gia tăng sẽ giúp cải thiện thanh khoản thị trường, hỗ trợ huy động vốn cho doanh nghiệp và thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Việc tham gia vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi cũng giúp TTCK Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư toàn cầu. Theo thống kê, hiện gần 38% quỹ đầu tư khu vực châu Á và khoảng 30% quỹ đầu tư thị trường mới nổi toàn cầu đã sở hữu cổ phiếu Việt Nam. 

Bên cạnh đó, việc nâng hạng còn tạo động lực thúc đẩy cải cách thị trường tài chính và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp. Để đáp ứng yêu cầu của các quỹ đầu tư quốc tế, doanh nghiệp niêm yết buộc phải minh bạch hơn về tài chính, quản trị và công bố thông tin. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả hoạt động của TTCK Việt Nam trong dài hạn.

Ngoài ra, nâng hạng TTCK còn góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên thị trường tài chính quốc tế. Khi được đưa vào nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn hơn trong chuỗi phân bổ vốn toàn cầu, qua đó hỗ trợ mục tiêu phát triển nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045. 

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn, TTCK Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là áp lực nâng cao chất lượng và tính minh bạch của thị trường. Hiện nay, một số doanh nghiệp niêm yết vẫn chưa tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực công bố thông tin quốc tế, tình trạng chậm công bố báo cáo tài chính hoặc sai lệch thông tin vẫn còn xảy ra. Điều này có thể ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài và uy tín của thị trường.

Một thách thức khác là nguy cơ biến động mạnh của dòng vốn ngoại. Sau khi được nâng hạng, TTCK Việt Nam sẽ chịu tác động lớn hơn từ các biến động kinh tế và tài chính toàn cầu. Dòng vốn quốc tế có thể vào mạnh nhưng cũng có khả năng rút ra nhanh khi thị trường thế giới biến động, gây ảnh hưởng đến thanh khoản và tâm lý nhà đầu tư trong nước.

Ngoài ra, hạ tầng công nghệ và năng lực quản lý thị trường vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Mặc dù hệ thống giao dịch KRX đã được triển khai nhưng TTCK Việt Nam vẫn cần nâng cao năng lực giám sát giao dịch, quản lý rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống trong bối cảnh quy mô thị trường ngày càng lớn. 

Giải pháp thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới

Để tận dụng hiệu quả cơ hội và hạn chế thách thức từ việc nâng hạng TTCK nhằm thúc đẩy TTCK Việt Nam phát triển thì trước hết cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Cơ quan quản lý cần rà soát và sửa đổi các quy định liên quan đến giao dịch chứng khoán, giới hạn sở hữu nước ngoài, công bố thông tin và quản trị công ty nhằm tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và thuận lợi cho nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đồng thời, cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thị trường nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và giảm chi phí giao dịch. 

Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Nhà nước cần thúc đẩy cổ phần hóa và niêm yết các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn nhằm gia tăng quy mô và sức hấp dẫn của thị trường. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân lớn niêm yết trên sàn chứng khoán, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, năng lượng và logistics. 

Các doanh nghiệp niêm yết cần áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), tăng cường kiểm toán độc lập và nâng cao chất lượng công bố thông tin. Đồng thời, cần đẩy mạnh quản trị công ty theo thông lệ quốc tế nhằm nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và giảm thiểu rủi ro trên thị trường.

Tiếp tục phát triển hạ tầng công nghệ và nâng cao năng lực quản lý thị trường. Trong đó, việc vận hành hiệu quả hệ thống KRX sẽ giúp cải thiện tốc độ xử lý giao dịch, hỗ trợ triển khai các sản phẩm mới như bán khống, giao dịch trong ngày và thanh toán bù trừ trung tâm. Đây là yếu tố quan trọng giúp TTCK Việt Nam tiến gần hơn với các chuẩn mực của thị trường mới nổi.

Song song với đó, cần phát triển mạnh cơ sở nhà đầu tư tổ chức nhằm giảm phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân. Hiện nay, tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam vẫn ở mức cao, khiến thị trường dễ biến động theo tâm lý ngắn hạn. Vì vậy, cần khuyến khích phát triển các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư dài hạn và nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp để tăng tính ổn định cho thị trường.

Bên cạnh việc thu hút vốn ngoại, Việt Nam cũng cần chú trọng nâng cao năng lực của nhà đầu tư trong nước. Việc tăng cường đào tạo kiến thức tài chính, nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro và đầu tư dài hạn sẽ góp phần giúp thị trường phát triển ổn định và bền vững hơn.

Nam Khánh

Nguồn: Trung tâm Thông tin kinh tế, tài chính và thống kê