Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 14, sáng 19/8/2026. Ảnh: QH

Đại biểu thống nhất việc tích hợp chương trình mục tiêu

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm bày tỏ thống nhất cao với việc tích hợp 04 Chương trình mục tiêu quốc gia thành 01 Chương trình mục tiêu quốc gia để khắc phục những điểm nghẽn cũng như điểm còn chưa mạnh của việc thực hiện riêng lẻ các chương trình mục tiêu quốc gia như trước đây; tránh sự chồng chéo, dàn trải, qua đó tận dụng tốt nhất các nguồn lực chung của đất nước phục vụ phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Để thực hiện chương trình hiệu quả nhất trong thời gian tới, Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đề nghị ngoài việc nhà nước quan tâm bố trí nguồn lực thỏa đáng cho các chương trình, nhiệm vụ, cần phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, địa phương, cơ chế phối hợp nhuần nhuyễn giữa các lĩnh vực khác nhau để thực hiện mục tiêu chung của Nghị quyết. Ngoài ra, tập trung hơn nữa công tác chuyển đổi số thực chất để số hóa được tất cả các dữ liệu từ đầu tư đến từng đối tượng được hỗ trợ, tăng thêm tính minh bạch và khả năng giải trình trong việc thực hiện chương trình quan trọng này. Theo đó, đại biểu đề nghị cân nhắc để bổ sung vào phạm vi điều chỉnh tại Dự thảo Nghị quyết nội dung liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát; nghiên cứu điều chỉnh “đối tượng yếu thế” thành “đối tượng đặc thù”…

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) thống nhất với tờ trình và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về với việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia. Về công tác tổ chức triển khai thực hiện, Đại biểu kiến nghị trong quá trình tham mưu hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, cần nghiên cứu định khung chặt chẽ trách nhiệm của các cơ quan liên quan về vai trò, tương tác, phối hợp giữa các cơ quan phụ trách lĩnh vực và cơ quan điều phối chung, cơ quan phụ trách tài chính và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Bày tỏ tâm đắc với việc thiết kế bộ tiêu chí đánh giá chuyển từ đánh giá theo tỷ lệ giải ngân sang đánh giá theo kết quả thụ hưởng, Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, cần thiết kế bộ tiêu chí này một cách cụ thể làm cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền theo dõi, điều chỉnh kịp thời, đảm bảo nhất quán mục tiêu chung. Đại biểu cũng kiến nghị các cơ quan liên quan quan tâm đến cơ chế phân bổ kinh phí, làm thế nào để cơ chế phân bổ kinh phí vừa đảm bảo mục tiêu chung nhưng lại vừa phù hợp với đặc thù của từng địa phương.

Nhấn mạnh cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi, minh bạch, ổn định lâu dài của chính sách trong quá trình thực hiện, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, phân định rõ nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội và nội dung giao Chính phủ quy định, không nên giao Chính phủ quy định lại những vấn đề cốt lõi mà thuộc phạm vi quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội. Đồng thời, làm rõ giá trị pháp lý của nguyên tắc “bảo toàn” khi hợp nhất 04 Chương trình, tránh tình trạng công bố không thu hẹp chính sách nhưng khi cụ thể hóa bằng văn bản dưới Nghị quyết thì làm lại đối tượng, mức hỗ trợ hoặc điều kiện thụ hưởng. Bên cạnh đó, cần thiết kế cơ chế chuyển tiếp đủ chặt chẽ để không gây gián đoạn các dự án, nhiệm vụ, nguồn vốn, quyền lợi hợp pháp của người dân; làm rõ cơ chế phân cấp, phân quyền, trách nhiệm giải trình giữa các cấp. Các chỉ tiêu đặt ra trong nghị quyết cần phải đo lường được, có nguồn lực đảm bảo và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chịu trách nhiệm chính, tránh đưa ra các mục tiêu cảm tính hoặc khó xác định trách nhiệm. Cùng với đó, cần bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá độc lập, đặc biệt là đối với các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân và các dự án có sử dụng ngân sách nhà nước.

Tư duy phân cấp rõ ràng hơn

Phát biểu tại Tổ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đặt ra mục tiêu đưa đất nước phát triển, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đến năm 2035 trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, có thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập cao. Chúng ta cũng đã ban hành Kế hoạch tài chính 5 năm, để đạt được mục tiêu như vậy, vốn đầu tư của chúng ta phải đưa lên khoảng 40%GDP hằng năm (hiện nay khoảng 31-32%GDP). Quan trọng hơn nữa là nâng hiệu quả sử dụng thông qua hệ số ICOR (tỷ lệ vốn đầu tư so với mức tăng trưởng GDP), yêu cầu là hạ hệ số ICOR từ mức 6,4 của giai đoạn 2021-2025 xuống còn 4,5-4,8.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn phát biểu. Ảnh: Đức Thanh

Theo Bộ trưởng, nếu không nâng hiệu quả quản lý sử dụng vốn thì không có cách nào huy động được nguồn lực cho phát triển. Từng đồng đầu tư công, từng đồng chi tiêu ngân sách đều phải tính đến hiệu quả. Chính vì vậy, trong Nghị quyết 18 Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đặt vấn đề phải đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội của từng dự án, trong đó không chỉ có chi đầu tư mà kể cả chi thường xuyên.

Bộ trưởng chia sẻ, tư tưởng của sửa luật Ngân sách và thống nhất chương trình mục tiêu quốc gia lần này có hai điểm quan trọng cần chú ý: đánh giá hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.

Về lý do hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia, theo Bộ trưởng, hiện nay chi phí cho quản lý hành chính và tập huấn đang ở mức cao, trong khi nguồn lực dành cho đầu tư phát triển lại chưa tương xứng. Các bộ ngành thường ban hành thông tư và tổ chức tập huấn chồng chéo, gây lãng phí nguồn lực. Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh, giai đoạn 2026-2030, tư duy phân cấp cần phải rõ ràng hơn: Trung ương chỉ đóng vai trò đề ra mục tiêu, xây dựng cơ chế và thực hiện giám sát; còn lại toàn bộ việc thực thi và điều hành sẽ giao cho địa phương chủ động, linh hoạt để đạt mục tiêu đặt ra.

Về tính ổn định pháp luật, Bộ trưởng mong các đại biểu quán triệt Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, xác định tinh thần Luật chỉ quy định vấn đề chung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn lại giao Chính phủ và các địa phương chủ động hướng dẫn linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển…

HP

Nguồn: Cổng TTĐT Bộ Tài chính