Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức, trách nhiệm về vị trí, vai trò của các hội quần chúng trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội

Mới đây, thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã ký ban hành Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới.

Tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động của các hội quần chúng

Chỉ thị số 11-CT/TW nêu rõ: Sau 14 năm thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 28/8/2012 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các hội quần chúng, nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên đối với tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng ngày càng được nâng lên.

Công tác quản lý nhà nước, thể chế, chính sách, pháp luật về hội quần chúng từng bước được hoàn thiện; tổ chức của các hội quần chúng được sắp xếp, kiện toàn, nội dung, phương thức hoạt động từng bước được đổi mới, thiết thực hơn, góp phần nâng cao hiệu quả tập hợp, đoàn kết, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên và Nhân dân.

Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ cơ bản thực hiện vai trò nòng cốt trong phối hợp thực hiện công tác vận động quần chúng, xây dựng, củng cố và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Phong trào thi đua yêu nước do các hội quần chúng phát động đã được các tầng lớp Nhân dân tích cực hưởng ứng, tham gia, góp phần quan trọng vào công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở và công cuộc đổi mới đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, có lúc, có nơi, cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện nhiệm vụ của các hội quần chúng chưa thường xuyên, chưa toàn diện, có nội dung chưa đáp ứng yêu cầu.

Việc thể chế hóa, cụ thể hóa chủ trương của Đảng, hoàn thiện pháp luật của Nhà nước về tổ chức, tài chính, công tác phối hợp… có nội dung chưa kịp thời, thiếu đồng bộ. Việc đổi mới phương thức hoạt động hội chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, có nơi còn biểu hiện hành chính hoá, bị động, phụ thuộc vào ngân sách; năng lực tự chủ, tự quản, huy động nguồn lực xã hội, hiệu quả hoạt động và đóng góp thực chất cho xã hội còn hạn chế. Công tác quản lý nhà nước và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quản lý về hội có lúc, có việc chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ.

Ba nhiệm vụ trọng tâm

Để phát huy đầy đủ vị trí, vai trò, trách nhiệm, nguồn lực của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức, trách nhiệm về vị trí, vai trò của các hội quần chúng trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Xác định công tác hội quần chúng là một nội dung quan trọng của công tác dân vận, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân.

Các cấp ủy có trách nhiệm lãnh đạo thường xuyên, toàn diện về chính trị, tư tưởng, tổ chức và định hướng hoạt động hội; tôn trọng tính tự nguyện, tự quản, tự trang trải kinh phí, tự chịu trách nhiệm của hội theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và điều lệ hội; bảo đảm các hội hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, gắn với lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, Nhân dân và yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước. Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho hội trên cơ sở nhiệm vụ cụ thể do Đảng, Nhà nước giao.

Củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng tổ chức đảng trong các hội; phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng, vai trò nòng cốt, tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong hội, nhất là người đứng đầu… 

Thứ hai, phát huy vai trò, trách nhiệm của các hội quần chúng trong xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Hoạt động của hội quần chúng phải lấy hội viên, Nhân dân và lợi ích quốc gia - dân tộc làm trung tâm; lấy hiệu quả đóng góp cho xã hội và mức độ hài lòng của hội viên và Nhân dân làm thước đo kết quả hoạt động.

Việc thành lập, duy trì tổ chức và hoạt động của hội phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhu cầu chính đáng của quần chúng, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và tôn chỉ, mục đích, khả năng tự chủ về tài chính của hội; không tổ chức hội theo hệ thống từ Trung ương đến cơ sở khi không cần thiết.

Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ cần thể hiện rõ vai trò, chủ động thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị, các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn do Thủ tướng Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động; đổi mới phương thức hoạt động, tích cực cung cấp dịch vụ, tư vấn, phản biện chính sách; xây dựng, nhân rộng mô hình hiệu quả, cách làm hay trong hoạt động hội.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng, cập nhật, quản lý, liên thông cơ sở dữ liệu về tổ chức hội, hội viên; ứng dụng nền tảng số trong quản trị, điều hành, kết nối hội viên, cung cấp dịch vụ và tổ chức hoạt động; nâng cao năng lực số, tính chuyên nghiệp, chuyên sâu trong hoạt động hội…

Thứ ba, hoàn thiện thể chế, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hội quần chúng. Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về hội quần chúng theo hướng đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi, phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, tinh gọn tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tập hợp, định hướng, phối hợp hoạt động và hội tự chủ, tự quản, hoạt động theo pháp luật và điều lệ hội. Khắc phục tình trạng buông lỏng quản lý nhà nước đối với hội.

Đổi mới cơ chế tài chính theo hướng Nhà nước hỗ trợ trên cơ sở nhiệm vụ cụ thể do Đảng, Nhà nước giao, sản phẩm đầu ra và hiệu quả hoạt động hội; mở rộng cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu cung cấp dịch vụ công đối với các nhiệm vụ phục vụ lợi ích công. 

Hoàn thiện cơ chế quản lý hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền, tăng cường giao nhiệm vụ, bảo đảm điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao, gắn hỗ trợ của Nhà nước với hiệu quả hoạt động, đóng góp thực chất cho xã hội.

Kịp thời chấn chỉnh, sắp xếp, củng cố hoặc đình chỉ hoạt động, giải thể hội, tổ chức trực thuộc hội hoạt động kém hiệu quả, không đúng tôn chỉ, mục đích, không còn phù hợp yêu cầu thực tiễn hoặc có vi phạm pháp luật…

Minh Hà

Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính