Theo Cục Thuế, khi mọi giao dịch dần được số hóa, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý thuế không chỉ là thu đúng, thu đủ mà còn phải tạo dựng được môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và thuận lợi cho người nộp thuế. Do đó, quản lý thuế theo dòng tiền là một trong những định hướng trọng tâm của quá trình hiện đại hóa ngành thuế.

Phó cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh phát biểu tại hội thảo

Tại hội thảo, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết: Hiện nay nhiều hoạt động kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số với giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới. Nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống chủ yếu dựa trên kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất giao dịch kinh tế.

Theo ông Minh, trong những năm qua, ngành Thuế đã triển khai nhiều giải pháp hiện đại hóa quản lý như hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên toàn quốc, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung, triển khai Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình quản lý thuế.

Đặc biệt, dữ liệu hóa đơn điện tử được xem là nền tảng quan trọng cho công tác quản lý trong thời gian tới. Theo lãnh đạo Cục Thuế, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để so sánh, đối chiếu với các dòng tiền khác của người nộp thuế nhằm xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra khi cần thiết.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, trong chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, ngành Thuế đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch, hiệu quả, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Để thực hiện mục tiêu này cần có sự phối hợp và chia sẻ thông tin thường xuyên, tự động, theo thời gian thực giữa cơ quan thuế với Ngân hàng Nhà nước, ngân hàng thương mại, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển và các cơ quan liên quan.

Ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế phát biểu tại hội thảo

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế), cho biết, qua thực tế kiểm tra, cơ quan thuế đã ghi nhận nhiều hình thức có dấu hiệu trốn, né thuế thông qua điều chuyển dòng tiền. Một trong những hình thức phổ biến là:

Thứ nhất là thông qua hợp đồng vay vốn nội bộ. Theo đó, công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua các hợp đồng vay vốn với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại cho vay với lãi suất thấp hoặc thậm chí không có lãi suất. Việc thông qua hợp đồng vay vốn nhằm mục đích điều chuyển tiền giữa các đơn vị (thông qua đó điều chuyển lợi nhuận, điều tiết doanh thu, chi phí) nhằm giảm lợi nhuận tính thuế đối với những đơn vị có phát sinh doanh thu.

Thứ 2 là công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường (nhằm mục đích chuyển lợi nhuận) hoặc ngược lại công ty con mua các dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý thông qua hình thức là các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát… nhằm điều chỉnh tăng chi phí và giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, tăng khấu trừ đầu vào đối với thuế giá trị gia tăng (VAT).

Thứ 3 là thông qua các hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với tỷ lệ vốn góp, qua đó chuyển lợi nhuận sang các đơn vị được hưởng ưu đãi thuế.

Thứ 4 là doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp (từ công ty mẹ sang công ty con hoặc ngược lại) hoặc chuyển tiền cho các cá nhân dưới hình thức là các khoản tạm ứng kéo dài không rõ mục đích hoặc các khoản tài trợ phi thương mại không có mục đích...

Việt Hùng